Tuvalet sırasında dışkıda, tuvalet kâğıdında veya klozette kan görülmesi, sindirim sisteminin son bölümünden kaynaklanan bir hastalığın belirtisi olabilir.
Makattan kanamanın en sık nedenleri Hemoroid ve anal fissür gibi iyi huylu hastalıklar olsa da bazı durumlarda bağırsak polipleri, iltihabi bağırsak hastalıkları ve kolorektal kanser gibi önemli hastalıkların habercisi olabilir. Bu nedenle kanama, nedeni belirlenmeden yalnızca hemoroidebağlanmamalıdır.
Makattan Kanamanın Nedenleri Nelerdir?
1. Hemoroid (Basur)
Hemoroid, makat bölgesindeki damar yastıkçıklarının genişlemesi ve belirti vermesiyle ortaya çıkan yaygın bir hastalıktır. Kanama genellikle açık kırmızı renktedir; tuvalet sırasında veya sonrasında,tuvalet kâğıdında ya da klozette görülür ve çoğunlukla ağrısızdır. Kabızlık, uzun süre ıkınma vetuvalette uzun süre oturma şikâyetleri artırabilir. Kanın açık kırmızı olması, mutlaka hemoroid olduğu anlamına gelmez.
2. Anal Fissür (Makat Çatlağı)
Anal fissür, makat kanalının iç yüzeyinde oluşan küçük bir yırtıktır. Dışkılama sırasında keskin, yırtılır tarzda ağrı, sonrasında yanma ve genellikle az miktarda açık kırmızı kanama görülür. Sert dışkılama ve kabızlık sık nedenler arasındadır.
3. Bağırsak Polipleri
Bağırsak polipleri, kalın bağırsağın iç yüzeyinden gelişen doku oluşumlarıdır. Çoğu belirti vermezken bazıları kanamaya neden olabilir. Bazı polip türleri zamanla kansere dönüşebileceğinden, kolonoskopi sırasında saptanmaları ve uygun olanların çıkarılması önemlidir.
4. Kolorektal Kanser
Makattan kanama, kalın bağırsak veya rektum kanserinin belirtilerinden biri olabilir. Özellikle aşağıdaki bulgular eşlik ediyorsa ayrıntılı değerlendirme gerekir:
• Dışkılama alışkanlıklarında yeni başlayan ve devam eden değişiklikler
• Dışkıda kan, açıklanamayan kilo kaybı veya demir eksikliği anemisi
• Sürekli karın ağrısı veya dışkılama sonrası tam boşalamama hissiKolorektal kanser erken evrede belirti vermeyebilir. Bu nedenle uygun yaş ve risk grubunda tarama önemlidir.
5. Diğer Nedenler
Divertiküler hastalık, ülseratif kolit, Crohn hastalığı, enfeksiyöz kolit, proktit ve bağırsaktaki damarkaynaklı lezyonlar da kanamaya neden olabilir. Kan sulandırıcı ilaçlar mevcut kanamayı artırabilir;ancak ilaç kullanımı kanamanın nedenini araştırma gereğini ortadan kaldırmaz.
Kanın Rengi Bize Ne Anlatır?
• Açık kırmızı: Genellikle makat, rektum veya kalın bağırsağın alt bölümlerinden kaynaklanır.
• Koyu kırmızı veya bordo: Kalın bağırsağın daha üst bölümleri veya bazen ince bağırsak kaynaklıolabilir.
• Siyah, katran görünümünde: Melena olarak adlandırılır; sıklıkla üst sindirim sistemi kanamasınıdüşündürür ve acil değerlendirme gerektirebilir.Kanın rengi tek başına kesin tanı koydurmaz.
Makattan Kanama Ne Zaman Tehlikelidir?
Aşağıdaki durumlarda acil servise başvurulmalıdır:
• Fazla miktarda veya durmayan kanama
• Bayılma, belirgin baş dönmesi, soğuk terleme• Çarpıntı, nefes darlığı veya ciddi halsizlik
• Şiddetli karın ağrısı ile kanlı dışkılama
• Siyah, katran kıvamında dışkı; özellikle genel durum bozukluğu eşlik ediyorsa
Az miktarda olsa bile tekrarlayan kanamalar, kansızlık belirtileri veya bağırsak alışkanlıklarında değişiklik varsa gecikmeden hekim değerlendirmesi yapılmalıdır.
Her Hastaya Kolonoskopi Yapılmalı mı?
Her makattan kanama şikâyetinde kolonoskopi zorunlu değildir. Karar; hastanın yaşı, aile öyküsü,kanamanın özellikleri, eşlik eden belirtiler ve muayene bulgularına göre verilir. Özellikle 45 yaş ve üzerindeki tarama yapılmamış bireylerde; demir eksikliği anemisi, bağırsak alışkanlığında değişiklik,ailede kolorektal kanser öyküsü veya açıklanamayan kanama varsa kolonoskopi önemli bir tanıyöntemidir. Kolonoskopi ile bağırsak iç yüzeyi incelenebilir, biyopsi alınabilir ve uygun poliplerçıkarılabilir.
Makattan Kanama Nasıl Tedavi Edilir?
Tedavi kanamanın nedenine göre değişir. Hemoroidde liften zengin beslenme, kabızlığın önlenmesi,ilaçlar ve gerektiğinde girişimsel yöntemler uygulanabilir. Anal fissürde dışkının yumuşatılması, lokal tedaviler ve seçilmiş hastalarda cerrahi yöntemler kullanılabilir. Polipler endoskopik olarak çıkarılabilir; iltihabi bağırsak hastalıklarında hastalığa özgü tedaviler gerekir. Kolorektal kanserde evreye göre cerrahi, sistemik tedavi ve bazı rektum kanserlerinde radyoterapi planlanır.
Önemli olan yalnızca kanamayı durdurmak değil, nedenini doğru şekilde teşhis etmektir.
Makattan Kanamayı Önlemek İçin Neler Yapılabilir?
• Sebze, meyve ve tam tahıllardan yeterli lif alın.
• Sağlık durumunuza uygun miktarda su tüketin.
• Kabızlığı önleyin; dışkılama sırasında aşırı ıkınmayın.
• Tuvalette gereğinden uzun süre oturmayın.
• Düzenli fiziksel aktivite yapın.
• Yaşınıza ve risk durumunuza uygun kolorektal kanser taramalarını ihmal etmeyin.
Bu önlemler, kanama geliştiğinde tıbbi değerlendirme ihtiyacını ortadan kaldırmaz.
Sonuç: Makattan Kanamayı Hemoroid Sanıp Geçiştirmeyin
Makattan kanama sık karşılaşılan bir şikâyettir ve çoğu zaman iyi huylu nedenlere bağlıdır. Ancak ciddi bağırsak hastalıklarının ilk belirtisi de olabilir.
Özellikle tekrarlayan kanama, dışkılama alışkanlığındadeğişiklik, kansızlık veya ailede kolorektal kanser öyküsü varsa genel cerrahi ya da gastroenterolojiuzmanına başvurulmalıdır.
Unutmayın: Makattan kanama bir hastalık değil, araştırılması gereken bir belirtidir. Erken tanı, birçokhastalıkta tedavi başarısını artırır.
