Verem (Tüberküloz) hastalığı ve beslenme

Ocak ayının ilk haftası “Verem Savaş Haftası” dır.
Ortadan kaldırdığımızı sandığımız hastalık yeniden başkaldırıyor.
Nedenleri çeşitli olabilir. Ancak önemli olan vücut direncini artırmak. Bunun içinde iyi beslenmeyi öneriyoruz. Toplumun ekonomik olarak gelir düzeyinin düşmesi ve beslenememe önemli etkenlerden en önemlisi olarak gösteriliyor.
Türkiyede 20. yüzyılın ilk yarısında çok büyük verem hastalığı salgınları olmuştur.
1940lı yıllarda her yıl bin kişiden 2-3ü verem nedeniyle yaşamını kaybetmiştir. Türk filmlerine konu olacak kadar toplumsal acı yaratmıştır. 20. yüzyılın üçüncü çeyreğinde yürütülen yoğun “verem savaş” çabaları ile tamamen olmasa bile büyük kısmı eradike edilmiştir. Günümüzde önemli bir ölüm nedeni değildir. Türkiyede 12-15 milyon bir nüfusun enfekte olduğu, yani vücutlarında henüz hastalık oluşturmamış verem mikrobunun olduğu saptanmaktadır. Bu insanların yaklaşık yüzde 10u yaşamlarının bir döneminde verem hastası olacaklardır.
Verem savaşı dispanserlerinde kayıtlı hasta sayısı 2000 yılında 18.038 iken 2005 yılında 20.535dir. Kayıtlı hastalar dışında, resmi ve özel hekim ve hastanelerde de tedavi edilen bazı hastaların olduğunu biliyoruz. Türkiyede yılda yaklaşık 25 bin tüberküloz hastasının ortaya çıktığı tahmin edilebilir. Bu hasta sayılarının nüfusa oranı, sanayileşmiş ülkelerde yüz binde 20 ve altında, Asya ülkelerinde yüz binde 100den, Afrikada Sahra güneyi ülkelerde ise 300den fazladır. Ülkemizde ise kayıtlı hastalar yüz binde 27dir.
Düzensiz ve hatalı tedaviler yüzünden ilaçlara dirençli veremli hasta sayılarının ülkemizde yüksek oluşu önemli bir sorunumuzdur.
VEREM NASIL BULAŞIR?
Tüberküloz mikrobunun kaynağı, tedavi görmemiş, aktif akciğer ve gırtlak veremi olan hastalardır. Nefes vermekle, özellikle de öksürmek, hapşırmak, konuşmak ile mikroplar çevre havaya saçılır. Sağlıklı kişiler bu mikropları nefesleriyle alırlar.
Sokakta, dolmuşta, lokantada öksüren birisinden verem mikrobu alma olasılığı çok düşüktür. Bulaşma için genellikle verem hastası bir kişi ile belirli süre birlikte yaşamak gereklidir. En çok hastanın aile bireylerine ve yakın çalışma arkadaşlarına bulaşma olur. Tedavi başlandıktan sonra bulaşma hızla sona erer. Çatal, kaşık, tabak, bardak, giysi gibi nesnelerle, kan ve cinsel ilişki ile bulaşma olmaz.
Pastörize edilmemiş hayvan sütleri ve bunlardan yapılan ürünler de önemli bir bulaşma nedenidir. Türkiyede son yıllarda sokak sütü kullanımının artışı ile verem vakalarında artış saptanmıştır.
NASIL BESLENİLMELİ?
Önemli olan kişinin bağışıklık sisteminin güçlü olacağı bir beslenme modeli yaratmaktır. Vücut verem mikrobuna karşı dirençli ve hastalığı yenebilecek yapıda olmalıdır.
Sağlıklı beslenme ve ideal ağırlıkta olmak, riski çok aşağılara çekecektir.
Hijyen kurallarına uymak ve yaşanılacak yerlerin sağlığa uygun olması ikinci önemli noktadır.
Besinlerin çeşitliliği, pişirilme ve hazırlama koşullarının iyi olması, öğünlü yemek yeme ve bunları sağlayacak ekonomik güce sahip olmak
Sağlıklı beslenme için 5 temel besin grubundan söz ederiz.
1. Süt ve süt ürünleri
2. Et, balık, tavuk, yumurta
3. Ekmek, tahıllar ve kuru baklagiller
4. Mevsiminde var olan sebze ve meyveler
5. Yağ
Bu besin grupları ile yapılmış menüler aşırıya kaçmadan günlük ihtiyacı karşılayacak şekilde düzenlenmelidir.
Günümüzde pastörize edilmemiş süt ve çiğ sütten yapılan peynirler ciddi anlamda verem mikrobu taşımaktadır. Kontrolsüz sokak sütleri üreticiden, satıcıya ve evdeki gerekli pişirmeyi sağlayamayan tüketiciye kadar uzanmaktadır. Veremin son yıllarda tekrar gündeme gelmesinde önemli bir nedendir.
Gelişmişliğin bir göstergesi gibi görünen ev dışında yenilen ve gıda güvenliği kurallarını taşımayan besinlerle beslenme de önemli sorunlardan birisidir. Bu besinlerin hazırlanma ve sunum koşulları verem baştaolmak üzere gıda zehirlenmelerinin nedeni olarak görülmektedir.
Hijyen denilince tuvalet ve el yıkama yerlerinin pisliği ve doğru el yıkama yapamamak da ayrı bir hastalık kaynağıdır.

EKOHABER