Kios (Kius) (Cios)

Bursa'nın en eski kentidir. Bu nedenle kentle ilgili, Herodotos'un ünlü Tarihi'nde bile bilgi vardır. Ayrıca antik dönemin kaynakları olan; Xenophon, Hellenika’da da, Kios ile ilgili bilgiler vardır. Gemlik ile İznik Gölü arasında akan bugünkü Karsak suyuna da Kios denildiğini, Plinius aktarmaktadır. Kios kelimesinin anlamı Luwi dilinde iyi, güzel, kutlu’dur ve 'Ana Tanrıça' kastedilmektedir. Texier, Rumların Kios yerine Ghio dediğini yazar. Haçlılar ise Civitot adını vermiş­ler. Strabon da Kios’un, Argonotlardan biri tarafından kurulduğunu yazar. Söylenceye göre, Argonotlar Gemlik Körfezi'nde mola verdiklerinde, Herkül/Herakles'in genç dostu Hylas, su almak için Kios deresine gittiğinde, su perileri tarafından kaçırılır. Sonra da burada bir kent kurulur. Bu söylence, Polyphos'un anlatılarından Apollodoros’un aktardığı bilgilerde yer almaktadır. Apollodoros, İ.Ö. II. yüzyılda yaşamış bir Yunanlı tarihçidir. Strabon ise bu söylenceyi farklı bir biçimde aktarır. Yine Argonotlandan Jason'un arkadaşı Cius, Kolkhis/Kafkasya ülkesinden dönüşünde kenti kurmuş ve kendi adını vermiş. Strabon İ.S. 21 yılında yaşamını yi­tirmiş ünlü coğrafyacıdır. Bu kent önceleri Milesien'lerin kolonisi olarak ta­nınmıştır. (Bak. GEMLİK)

Raif Kaplanoğlu