<div>Türkiye’de uzun süredir gündemde olan kademeli emeklilik konusu, sosyal güvenlik sisteminin en fazla tartışılan başlıklarından biri olmaya devam ediyor. Özellikle 8 Eylül 1999 tarihi sonrasında sigortalı olan vatandaşların yaşadığı emeklilik sorunu, her geçen gün daha fazla kişinin dikkatini çekiyor. Burada temel mesele yalnızca emeklilik yaşının ne olacağı değil, aynı zamanda çalışma hayatında oluşan adalet duygusunun nasıl korunacağıdır.</div> <div>Bilindiği üzere 1999 yılında yapılan sosyal güvenlik düzenlemesiyle emeklilik şartlarında önemli değişikliklere gidilmişti. Daha sonra 2023 yılında yürürlüğe giren EYT düzenlemesiyle belirli tarihten önce sigorta girişi bulunan milyonlarca vatandaş yaş şartı aranmaksızın emeklilik hakkına kavuştu. Ancak bu düzenlemenin dışında kalan ve 8 Eylül 1999 sonrasında işe başlayan vatandaşlar açısından ciddi bir beklenti ortaya çıktı.</div> <div>İşte kademeli emeklilik tartışmasının temelinde de bu farklılık bulunuyor.</div> <div>Benim açımdan bakıldığında burada yalnızca teknik bir sosyal güvenlik hesabı yapılmamalıdır. Konunun sosyal adalet, çalışma hayatı, kamu maliyesi ve istihdam açısından birlikte değerlendirilmesi gerekiyor. Çünkü aynı işyerinde, aynı koşullarda çalışan ve sigorta başlangıç tarihleri arasında yalnızca birkaç gün veya birkaç ay bulunan insanların emeklilik tarihlerinin yıllarca farklılaşması toplumda ciddi bir adalet tartışması yaratabiliyor.</div> <div>Son dönemde kademeli emeklilik konusunda yapılan açıklamalar ve siyasi gündemde konunun yeniden tartışılması, beklentileri de artırmış durumda. Ancak burada dikkat edilmesi gereken önemli bir nokta var: Mevcut durumda kademeli emeklilik konusunda kesinleşmiş ve yürürlüğe girmiş yeni bir düzenlemeden söz etmek mümkün değil. Dolayısıyla vatandaşların sosyal medyada veya çeşitli platformlarda ortaya atılan her iddiayı kesinleşmiş bir yasa değişikliği gibi değerlendirmemesi gerekiyor.</div> <div>Bununla birlikte konunun gündemde tutulması önemli. Çünkü Türkiye'nin sosyal güvenlik sistemi, nüfus yapısındaki değişim, emekli sayısındaki artış ve aktif-pasif sigortalı dengesi nedeniyle önümüzdeki yıllarda daha fazla tartışılacak.</div> <div>Kademeli emeklilik düzenlemesi yapılması halinde bunun nasıl tasarlanacağı da en az düzenlemenin kendisi kadar önemli olacaktır. Örneğin sigorta başlangıç tarihine göre yaş şartlarının kademeli olarak belirlenmesi, prim gün sayısının dikkate alınması ve kadın-erkek çalışanlar açısından farklı koşulların değerlendirilmesi gündeme gelebilir. Böyle bir sistemin en önemli avantajı, bir anda çok büyük bir emeklilik yükü oluşturmadan geçiş süreci sağlaması olabilir.</div> <div>Ancak madalyonun diğer yüzünde kamu maliyesi bulunuyor. Yeni bir emeklilik düzenlemesi, Sosyal Güvenlik Kurumu'nun giderlerini artırabilir. Emekli aylıkları, sağlık harcamaları ve diğer sosyal güvenlik ödemeleri dikkate alındığında, yapılacak düzenlemenin bütçe üzerindeki etkisinin ayrıntılı biçimde hesaplanması gerekir.</div> <div>Burada benim özellikle dikkat çekmek istediğim konu şudur: Emeklilik hakkı yalnızca bir maliyet kalemi olarak görülmemelidir. Emeklilik, çalışma hayatının sonunda vatandaşın elde ettiği sosyal bir haktır. Fakat bu hakkın sürdürülebilir olması da şarttır. Dolayısıyla çözüm üretirken hem vatandaşın beklentisini hem de sosyal güvenlik sisteminin mali dengesini birlikte düşünmek gerekiyor.</div> <div>Kademeli emeklilik tartışmasının bir başka boyutu ise gençlerin istihdamıdır. Yaş nedeniyle uzun süre emekli olamayan çalışanların işgücü piyasasında kalması, gençlerin işe girişlerini bazı sektörlerde zorlaştırabiliyor. Diğer taraftan deneyimli çalışanların sistemden hızlı şekilde ayrılması da işletmeler açısından nitelikli işgücü kaybına yol açabilir.</div> <div>Bu nedenle olası bir düzenleme yalnızca "kim ne zaman emekli olacak?" sorusuna cevap vermemeli. Aynı zamanda emeklilik sonrası çalışma, genç istihdamı, kıdemli çalışanların deneyiminin ekonomiye aktarılması ve sosyal güvenlik finansmanı gibi konuları da kapsamalıdır.</div> <div>Önümüzdeki dönemde kademeli emeklilik konusunda siyasi açıklamalar, Meclis gündemi ve yeni kanun teklifleri yakından takip edilecektir. Vatandaşların beklentisi açık: Emeklilik sistemindeki farklılıkların daha adil ve öngörülebilir bir yapıya kavuşması.</div> <div>Bana göre Türkiye'nin ihtiyacı, günü kurtaran değil, gelecek 20-30 yılı da hesaplayan bir sosyal güvenlik reformudur. Kademeli emeklilik de bu reformun önemli başlıklarından biri olabilir.</div> <div>Sonuç olarak, kademeli emeklilik konusunda bugün itibarıyla beklentiler yüksek olsa da kesinleşmiş bir düzenleme ile siyasi ve toplumsal beklentiyi birbirinden ayırmak gerekiyor. Bundan sonraki süreçte atılacak adımlar, milyonlarca çalışanın emeklilik planını doğrudan etkileyecek.</div> <div>Vatandaşın istediği şey aslında çok net: Adaletli, öngörülebilir ve sürdürülebilir bir emeklilik sistemi.</div> <div>Türkiye bunu başarabilirse, yalnızca bugünün sorununu çözmüş olmaz; gelecek nesiller için de daha sağlam bir sosyal güvenlik sistemi kurmuş olur.</div> <div>ZAFER ÖZCİVAN</div> <div>Ekonomist-Yazar</div> <div>Zaferozcivan59@gmail.com</div> <div> </div>
22°
22°