<div>Dünyayı etkisi altına alan ölümcül virüs Kovid-19 ile birlikte birçok tıbbi terim de günlük hayatın bir parçası haline geldi.<span> Sağlık Bakanlığı</span>, salgınla birlikte en çok kullanılan kelimelerin daha iyi anlaşılabilmesi için koronavirüs sözlüğü hazırladı.</div> <h3>80 KELİMEYE YER VERİLDİ</h3> <div>Sağlık Bakanlığının Kovid-19'la ilgili bilgilendirmelerinin yer aldığı web sayfasında yer alan sözlükte, "filyasyon", "antikor", "izolasyon", "asemptomatik kişi", "entübasyon" gibi, salgınla ilgili sık kullanılan 80 kelime ve bunların anlamı yer aldı. Kovid-19, sözlükte "İlk olarak Çin'in Vuhan şehrinde 2019 yılı<span> Aralık</span><span> </span>ayının sonlarında ortaya çıkan, bulaştığı kişilerde ateş, öksürük, nefes darlığı gibi belirtilere neden olan hastalık" olarak tanımlandı.</div> <div><b>Sözlükte yer alan diğer terimlerden bazıları ve anlamları şöyle:</b></div> <div><b>Antijen:</b><span> </span>Vücuda girdiğinde veya aşılama yoluyla verildiğinde bağışıklık reaksiyonlarının başlamasına sebep olan molekül.</div> <div><b>Antikor:</b><span> </span>Kişinin vücuduna giren antijene yanıt olarak bağışıklık sistemi tarafından üretilen madde. İmmünglobulin olarak da adlandırılır.</div> <div><b>Asemptomatik kişi:</b><span> </span>Hasta olduğu halde o hastalığın belirtilerini göstermeyen kişi.</div> <div><b>Bağışıklık:</b><span> </span>Belirli bir hastalık etkenine karşı vücudun direnci; immünite. Enfeksiyonlara karşı direnç sağlayan molekül, hücre ve dokular topluluğuna 'bağışıklık sistemi' denir.</div> <div><b>Birincil vaka:</b><span> </span>Bir hastalığın toplumda yayılmasına yol açan ilk vaka.<span> Indeks</span><span> </span>vaka da denir. İlk vakaya yol açan kişiyle temas eden veya ilişkili olup hastalananlar ikincil vaka olarak adlandırılır.</div> <div><b>Cov/Coronavirüs/ Koronavirüs:</b><span> </span>Tek zincirli RNA'ya sahip, zarflı, yüzeyinde protein çıkıntıları olan büyük virüs ailesi.</div> <div><b>Covid/Kovid-19:</b><span> </span>İlk olarak Çin'in Vuhan şehrinde 2019 yılı Aralık ayının sonlarında ortaya çıkan, bulaştığı kişilerde ateş, öksürük, nefes darlığı gibi belirtilere neden olan hastalık; Yeni Koronavirüs Hastalığı.</div> <div><b>Damlacık Yoluyla Bulaşma:</b><span> </span>Öksürme, hapşırma veya konuşma sırasında ortaya çıkan ve patojen etken taşıyan vücut sıvılarının (damlacık) hasta kişiden etrafta bulunan başka kişiye/kişilere ulaşması.</div> <div><b>Ekstübe etmek:</b><span> </span>Solunum yetmezliği durumunda özel cihazlarla solunum desteği sağlamak için nefes borusuna takılan tüpü (yapay solunum borusunu) çıkarma işlemi. Entübasyon işlemini sonlandırma.</div> <div><b>Endemi</b>: Bir enfeksiyon etkeninin veya hastalığın belirli bir coğrafyada veya toplulukta sürekli görülmesi durumu.</div> <div><b>Enfekte kişi:</b><span> </span>Enfeksiyon etkenini vücudunda bulunduran kişi.</div> <div><b>Entübasyon:</b><span> </span>Solunum yetmezliği durumunda özel cihazlarla solunum desteği sağlamak için nefes borusuna tüp (yapay solunum borusu) takma işlemi.</div> <div><b>Fizik mesafe/Sosyal mesafe:<span> </span></b>Damlacık yoluyla bulaşan enfeksiyona yakalanmamak veya enfeksiyon bulaştırmamak için iki kişinin arasında bulunması gereken en az 1,5 metrelik mesafe.</div> <div><b>İmmün</b>: Bağışık</div> <div><b>İzolasyon:<span> </span></b>Bir hastalığın yayılmasını önlemek için hasta insanların sağlıklı insanlardan ayrı bir yerde tutulması; tecrit.</div> <div><b>Karantina: </b>Bulaşıcı bir hastalığın yaygın olduğu bir yer veya bölgeden gelen kişi, gemi, mal veya hayvanların geçici olarak bir yerde tutulup gözlemlenmesi biçiminde uygulanan sağlık önlemi.</div> <div><b>Mortalite:<span> </span></b>Ölüm; ölümlülük. Çoğunlukla tek kişi değil, topluluk için kullanılır.</div> <div><b>Mutasyon:<span> </span></b>Bir organizmanın veya virüsün genetik materyalinde meydana gelen kalıcı değişiklik.</div> <div><b>Pandemi:<span> </span></b>Bir hastalığın veya enfeksiyon etkeninin ülkelerde, kıtalarda, hatta tüm dünya gibi çok geniş bir alanda yayılım göstermesi.</div> <div><b>PCR:</b><span> </span>Dizilimi belli olan DNA veya RNA bölümlerinin çoğaltılması; polimeraz zincir reaksiyonu.</div> <div><b>Pik/Zirve/Doruk:</b><span> </span>Salgın sürecinde günlük vaka sayısının en yüksek değere ulaştığı nokta/gün. Sadece vaka sayısı için değil diğer parametreler için de kullanılabilir.</div> <div><b>Pnömoni:<span> </span></b>Akciğer dokusunun iltihabı; zatürre.</div> <div><b>R0 Değeri:<span> </span></b>Ek vakadan kaynaklanan yeni vakaların sayısı; hastalığın bulaşma katsayısı.</div> <div><b>Saha İncelemesi/Filyasyon:</b><span> </span>Bulaşıcı bir hastalık varlığında, hastalığı taşıyan kişinin temas ettiği herkesin o hastalık açısından taranması.</div> <div><b>Semptom:</b><span> </span>Vücuttaki olağan dışı bir hal veya hastalığı yansıtan, hasta için belirgin olan durum; belirti.</div> <div><b>Süper Bulaştırıcı/Süper Yayıcı/ Süper Taşıyıcı:</b><span> </span>Bir bulaşıcı hastalık etkenini duyarlı kişilere beklenenden çok daha fazla bulaştıran enfekte kişi.</div> <div><b><span>Ventiletör: </span></b>Solunum sıkıntısı çeken hastalarda kullanılan, kişinin nefes alıp vermesini yapay olarak gerçekleştiren cihaz.</div> <div><b>Zoonoz:<span> </span></b>Hayvanlardan insanlara veya insanlardan hayvanlara doğal koşullar altında bulaşabilen hastalık.</div> <div></div> <div></div>