Koç Üniversitesi’nden Avrupa Araştırma Konseyi destekli 2 yeni proje

Koç Üniversitesi, Avrupa Araştırma Konseyi'nin (ERC) Kavram Kanıtlama (Proof of Concept-PoC) programında çifte başarıya imza attı. Bilgisayar Mühendisliği Bölümü'nden Doç. Dr. Didem Unat ve Makine Mühendisliği Bölümü'nden Doç. Dr. Levent Beker, projeleriyle ERC PoC desteği almaya hak kazandı. Doç. Dr. Didem Unat ayrıca, ERC Kavram Kanıtlama desteğini kazanan Türkiye'den ilk kadın araştırmacı oldu. Doç. Dr. Didem Unat tarafından yürütülen UNIPATH projesi, büyük yapay zekâ ve yüksek başarımlı hesaplama sistemlerinde veri iletişimini daha verimli ve enerji tasarruflu hale getirecek yeni nesil bir yazılım platformu geliştirmeyi hedefliyor. Doç. Dr. Levent Beker’in FIRST-SIGN projesi ise kalp hastalıklarının erken tanısı ve takibi için giyilebilir bir biyosensör teknolojisi geliştirmeyi amaçlıyor. 2012 yılından bu yana Türkiye’ye kazandırılan 63 ERC desteğinin 36’sı Koç Üniversitesi öğretim üyeleri tarafından yürütülüyor.

Bu yıl ERC Kavram Kanıtlama (Proof of Concept) çağrısına yapılan 554 başvuru arasından yalnızca 182 proje desteklenmeye hak kazandı. Yaklaşık yüzde 33’lük başarı oranına sahip bu rekabetçi çağrıda, Türkiye’den destek alan yalnızca iki proje bulunuyor ve her iki proje de Koç Üniversitesi öğretim üyelerine ait. 2012 yılından bu yana Türkiye’ye kazandırılan 63 ERC desteğinin 36’sı Koç Üniversitesi öğretim üyeleri tarafından yürütülüyor.

ERC Kavram Kanıtlama desteği, temel bilim alanında elde edilen güçlü araştırma çıktılarının prototip geliştirme, güvenlik ve etkinlik testleri, patentleme, erken kullanıcı doğrulamaları ve ticarileşme gibi aşamalara taşınmasını amaçlayan son derece seçici bir fon. Yalnızca mevcut veya geçmişte ERC araştırma desteği almış araştırmacıların başvurabildiği bu program, çığır açıcı araştırmalar ile gerçek dünya uygulamaları arasındaki boşluğu kapatmayı hedefliyor. Üniversitenin bu başarısı, yalnızca uluslararası düzeyde bilimsel bilgi üretmekle kalmayıp, bu bilgiyi yenilikçi teknolojilere ve toplumsal etkiye dönüştürme kapasitesini de ortaya koyuyor.

Türkiye'nin ERC Yolculuğunda Güçlü Bir Merkez: Koç Üniversitesi

Doç. Dr. Didem Unat ve Doç. Dr. Levent Beker’in ERC Kavram Kanıtlama desteği başarıları, Koç Üniversitesi’nin Avrupa araştırma ekosistemindeki güçlü konumunu bir kez daha ortaya koydu. 2012 yılından bu yana Türkiye’ye kazandırılan 63 ERC desteğinin 36’sı Koç Üniversitesi öğretim üyeleri tarafından yürütülüyor. Bu desteklerin 22’si ana ERC projelerinden, 14’ü ise ticarileştirme odaklı ek destekler olan Kavram Kanıtlama projelerinden oluşuyor. Bugüne kadar Koç Üniversitesi bünyesinde ERC desteği alan projelerin 25’i mühendislik, 8’i sosyal bilimler ve 3’ü moleküler biyoloji ve genetik alanlarında yürütülen araştırmaları kapsıyor.

Koç Üniversitesi, ERC Kavram Kanıtlama programında Türkiye'den destek alan iki projeye birden ev sahipliği yaparken, Doç. Dr. Didem Unat da ERC Kavram Kanıtlama desteğini almaya hak kazanan Türkiye'den ilk kadın araştırmacı olarak önemli bir ilke imza attı.

Yapay Zekâ Altyapılarının Kritik Darboğazına Çözüm: UNIPATH

Koç Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Didem Unat tarafından yürütülen UNIPATH (Universal Communication Data-Path Monitoring and Visualization for Sustainable AI and HPC) projesi, büyük yapay zekâ modellerinin eğitildiği dev veri merkezlerinde karşılaşılan en önemli sorunlardan biri olan işlemciler arası veri iletişimi darboğazlarını çözmeyi hedefliyor.

UNIPATH, farklı donanım üreticileriyle uyumlu çalışabilen ve uygulamanın en üst yazılım katmanından donanımın en alt seviyesine kadar uçtan uca görünürlük sağlayan ilk araç olmayı hedefliyor. Yapay zekâ veri merkezlerinde iletişim verimliliğinde sağlanacak yüzde 5 ila 10’luk bir artışın bile milyonlarca avroluk enerji tasarrufu yaratması ve yapay zekâ modellerinin daha hızlı eğitilmesini mümkün kılması bekleniyor. Ayrıca geliştirilecek yapay zekâ destekli asistanın, mühendislerin sistem hatalarını ve performans sorunlarını daha hızlı tespit etmelerine yardımcı olması amaçlanıyor.

Doç. Dr. Didem Unat, projenin önemini şu sözlerle açıklıyor:

"Bugün yapay zekâ sistemlerinin ölçeği ve enerji tüketimi benzeri görülmemiş bir hızla artıyor. UNIPATH ile amacımız, bu sistemlerin görünmeyen ancak kritik öneme sahip iletişim altyapılarını daha şeffaf, daha verimli ve daha sürdürülebilir hale getirmek. Yapay zekâdaki küçük bir verimlilik artışı bile küresel ölçekte önemli bir enerji ve maliyet tasarrufu anlamına gelebilir."

Kalp Krizinin İlk Sinyalini Yakalamayı Hedefleyen Giyilebilir Teknoloji: FIRST-SIGN

ERC Kavram Kanıtlama desteği alan diğer proje ise Koç Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Levent Beker tarafından yürütülen FIRST-SIGN oldu. Proje, kalp hastalıklarının erken tanısı ve takibi için, kan almadan ve uzman sağlık personeli gerektirmeden kullanılabilecek giyilebilir bir biyosensör teknolojisi geliştirmeyi amaçlıyor.

Göğüs ağrısıyla sağlık kurumlarına başvuran hastalarda, kalp krizini doğrulamak ya da dışlamak için gereken kardiyak ölçümler çoğu zaman vaktinde yapılamıyor. Üstelik hastaların taburcu olduktan sonra evde kullanabilecekleri güvenilir bir takip aracı da bulunmuyor. FIRST-SIGN, bu boşluğu doldurmayı hedefliyor.

Proje kapsamında geliştirilecek giyilebilir cihaz, ağrısız bir şekilde cilde uygulanarak kan almadan ve ağrı hissi oluşturmadan kritik kardiyak bilgilerin akıllı telefon üzerinden okunmasını sağlayacak. Bu teknoloji sayesinde kalp hasarının daha erken saptanması, hastaların daha hızlı değerlendirilmesi ve taburculuk sonrasında sessiz ilerleyen kötüleşmelerin erken dönemde tespit edilmesi hedefleniyor. Proje, Koç Üniversitesi Kimya Bölümü’nden Prof. Dr. İskender Yilgör ve Tıp Fakültesi’nden Prof. Dr. Dilek Ural ve Prof. Dr. Ender Ödemiş’in de uzmanlığıyla disiplinlerarası bir işbirliği içinde yürütülecek.

Doç. Dr. Levent Beker projenin hedefini şöyle özetliyor:

"Kalp hastalıklarında erken müdahale hayat kurtarıyor. FIRST-SIGN ile hedefimiz, kritik kardiyolojik parametrelerin yalnızca hastane ortamında değil, ambulanslarda ve hastaların evlerinde de kolayca takip edilebilmesini sağlamak. Bu teknoloji, kalp hastalıklarının tanı ve takibinde daha erişilebilir, hızlı ve hasta dostu bir yaklaşımın önünü açabilir."

Temel Araştırmadan Gerçek Dünya Uygulamalarına Uzanan İki Yenilikçi Teknoloji

UNIPATH ve FIRST-SIGN projeleri, biri sürdürülebilir yapay zekâ altyapılarını, diğeri ise kalp hastalıklarının erken tanı ve takibini hedefleyen çözümleriyle, temel araştırmanın gerçek dünya uygulamalarına dönüşmesinin güçlü örnekleri arasında yer alıyor. Her iki proje de, Avrupa Araştırma Konseyi’nin Kavram Kanıtlama programının temel amacı doğrultusunda, laboratuvarda geliştirilen bilimsel bilgi ile toplumsal ihtiyaçlar arasında köprü kurmayı hedefliyor.