TOKİ ve yeni misyonu

Özellikle çeşitli nedenlerle büyük şehirlere yönelen göç gerçeğinin ortaya çıkardığı barınma sorunu, bu kentlerde gecekondu ve yasa dışı yapılaşmayı da beraberinde getirdi. Genellikle dar gelirli nüfusu ilgilendiren bu barınma sorunu TOKİnin üstlendiği misyon ile önemli oranda karşılandı ve hala da düşük – orta gelir seviyelerine dönük projeler üretilmeye devam ediliyor. 2023 yılına kadar 1 milyon konut üretme hedefi TOKİ için önemli bir motivasyon kaynağı.

TOKİNİN AVANTAJLARI

TOKİ bu tür sosyal konut projelerini yürütürken bazı avantajlar da kullandı. Örneğin özel imar planı yapma yetkisi, bedava hazine arazilerinin kullanımı, vergi-resim-harç istisnaları gibi önemli imkânlar TOKİnin performansında etkili oldu. Bu tür kamu imkânları zaman zaman özel sektör çevrelerinde haksız rekabet söylemlerini de beraberinde getirse de yapılan işin sosyal boyutu nedeniyle bu ifadeler toplumda karşılık bulmadı. TOKİ proje finansmanlarında lüks konut üretip satma, hasılat paylaşımı, kamu binaları inşa etme gibi birçok yöntemi de sistem içerisinde değerlendirdi. Birçok kamu kuruluşu, okullar, hastaneler gerek eski binaların yenilenmesi gerekse şehir merkezlerinde kalan arsalarının değerlendirilmesi için TOKİ ile işbirliği yaptılar. Yapılan tüm çalışmalarda amaç TOKİnin asli misyonu olan sosyal konut projelerine finansman oluşturmak idi.

UYGULAMA SORUNLARI

Bu süreç devam ederken TOKİnin imar planı yapma yetkisi kentlerin bütüncül planlama prensipleri ile zaman zaman çelişti ve ciddi olarak eleştirildi. Yerel yöneticiler haklı olarak uygulamaya çalıştıkları yürürlükteki planlarının resen bir merkezi hükümet kuruluşu tarafından değişikliğe uğratılması uygulamasına haklı olarak itiraz ediyorlar. Benzer durum Çevre ve Şehircilik Bakanlığının imar planı yapma, değiştirme yetkilerinde de söz konusu.

Nitekim bazı TOKİ projelerinde altyapı, ulaşım, yeşil alan, kent silüeti konularında ciddi sorunlar uygulamada yaşanmıştır. Bu sorunların kaynağında düşük maliyetli sosyal konut üretme gayreti olduğunu biliyoruz. Dar gelirli insanımız konut sahibi olurken, o kentin önemli bir bölgesinde bu konutların kent silüetini olumsuz gösteren örnekler olarak algılandığını da gözlemledik. Bu noktada bir ortayol bulunması gerekiyordu ve TOKİ yeni misyonunu bu gerekçe üzerine oturtmaya başladı.

TOKİ KENTLERİN BÜYÜK RESMİNE BAKMALI

TOKİnin önümüzdeki dönemlerde daha büyük ölçekli tasarımlar ve projeler yapacağı bildiriliyor. Yani o kentin planları ve yerel mimari ile uyumlu, ulaşım, altyapı ve rekreasyon alanları düşünülmüş büyük kentsel yenileme projeleri gündeme gelecek. Bu uygulama ile TOKİ geçmişte bazı olumsuz örneklerle bozulan imajında düzeltme imkânı bulacak. Bence çok doğru bir karar. TOKİnin yerel ile uyumlu yaşanabilir kentler kurması kuruluş amacı ile de uyumlu olacak.

Kentlerimiz artık markalaşma ve yaşanabilirlik ölçülerini oluşturmak için büyük çaba içindeler. Sürdürülebilir Ulaşım ve Çevre stratejileri de kentin rekabet gücüne değer katacak başlıklar. Kentlerimizin bu global yarışta TOKİ ile uyumlu bir çalışma trendine girmesi ülkemiz ve kentlerimiz için büyük kazanım olacak.