Demir yetersizliği anemisi

Bunun için de 5 temel besin grubundan sürekli söz ediyorum.
İnsan vücudunun her gün 50 ayrı besin öğesine gereksinmesi var.
Demir de bunlardan birisi.
Kan yapımı için demir gerekir, yetersizliği anemi denilen kansızlığa neden olur.
Demir kaynakları olarak bitkisel ve hayvansal kaynaklardan faydalanırız.
Kırmızı etler, yumurta, karaciğer iyi demir kaynaklarıdır. Bitkisel olarak kuru baklagiller, bazı meyve ve sebzeler de demir içerir.
Görüldüğü gibi kırmızı et demir için iyi kaynaklardan en önemlisidir. Ama günümüzde kırmızı et fiyatlarının yüksekliği bu besine ulaşmayı neredeyse olanaksızlaştırıyor. Durum böyle olunca da özellikle doğurganlık çağındaki kadınlarda demir eksikliği anemisi kaçınılmaz hale geliyor.
Halk sağlığında bireylerin ve ailelerin hasta olmadan sağlıklarını korumak esastır, ama alım gücü iyi olmayan ailelerde beslenme için ayrılan para bunu karşılamaya yetmiyor. Bu durumdan en fazla çocuklar ve kadınlar zarar görüyor.
Demir yetersizliği bebeklikten başlayarak yaşlılığa kadar insan vücudunu etkiler.
Bebek ve çocuklarda zekâ gelişimi ve koordinasyon bozulur, dikkat ve algılama azalır, büyümede gerilik görülür, enfeksiyonlara duyarlılık artar, tırnak, deri ve mukoza değişiklikleri ortaya çıkar.
Gebelerde hastalık nedenidir. Doğumsal ölümler artar. Bebek ölümleri, düşük doğum ağırlıklı bebek dünyaya getirme ve enfeksiyonlara yakalanma riski artar, kadının bağışıklık sistemi bozulur.
Gebe kadınlarda pika denilen toprak yeme davranışları görülür.
Yaşlılıkta vücut direnci düşer, bağışıklık etkilenir ve halsizlik, yorgunluk başlar.
Bu hastalıklara eğilimi artırır.
Neler demir yetersizliği anemisine neden olur?
Birincisi yeteri kadar demir içeren besinlerin tüketilmemesi sayılabilir.
İkincisi ise vücuda alınan demirin kullanılamaması veya harap edilmesidir.
Örneklersem; özellikle 0-2 yaş arasındaki bebeklerin ek gıdalara başlama döneminde demirden zengin yumurta, et ve kuru baklagillerin geç başlanması veya verilmemesi demir yetmezliği anemisine neden olmaktadır.
Diğeri ise erişkin kişilerde alınan demirin yararsızlaştırılmasıdır ki çay ve kahve tüketimi demir emilimini azaltır.
Demirden zengin yiyecelerin yanında C vitamininden zengin besinlerin tüketilmesi yararlılığı artırır. Et veya yumurtanın yanına marul, roka, tere, limon, portakal tüketilmesi demir emilimini kolaylaştırır.
• Diyetle fazla miktarda kalsiyum alınması (özellikle süt ve ürünlerinin tüketilmesi), etlerin kavrularak ve fırında fazla pişirilmesi, nitrat ve nitritin kullanıldığı sosis, salam ve birçok hazır besinin tüketimi alınan demirin biyoyararlılığını azaltır.
Barsak parazitleri de vücuda alınan demirin kullanımında sorun yaratır.
Hangi Besinler Demirden Zengindir?
• Karaciğer, dalak, yürek gibi sakatatlar, dana eti, koyun eti, yumurta, hayvansal kaynaklar olarak demirden zengin besinlerdir, içerdikleri demirin emilimi yüksektir.
• Kuru baklagiller, soya fasulyesi, kuru meyveler (kuru üzüm, kuru kayısı, dut), pekmez, yeşil yapraklı sebzeler (ıspanak, pazı, nane, tere vb.) fındık, fıstık, susam, tahin gibi bitkisel kaynaklı yiyecekler demirden zengindir. Vücutta kullanım oranı düşüktür.