Gut hastalığı nedir ve nasıl beslenilmeli?

Ürik asid fazlalılığı; ürik asit yapımının fazla olması veya böbreklerden atımının az olmasın ya da vücutta ürik asit haline dönüşen pürinlerin yiyeceklerle fazla alınmasından kaynaklanır. Zamanla, kanda ürik asit fazlalığı eklemler etrafında birikimlere yol açar. Kandaki fazla ürik asit eklemler içinde kristaller oluşturur. Bu durum gut ataklarına nedeni olur.
Gut bazı eklemlerde ağrı, duyarlılık, kızarıklık, şişlik ve ısı artışı ile ani olarak gelişen, şiddetli ataklarla seyreden bir hastalıktır. Genellikle her seferinde bir eklemi etkiler ve bu eklem çoğunlukla ayak başparmak eklemi olmaktadır. Diz, dirsek ve el bileği gibi diğer eklemler de etkilenebilir. Ataklar çok hızlı olarak gelişir ve ilk atak genellikle gece olur. Tüm romatizma türleri içinde en ağrılı olanıdır. İyi tedavi ve kontrol edilemeyen hastalarda eklemlerde şekil bozukluğu ve fonksiyon kaybı gelişebilir. Atakları artıran etmenler fazla alkol alımı, çok sıkı diyet ve açlık, bazı yiyeceklerin fazla yenmesi, operasyon geçirme, ani şiddetli bir hastalık geçirme, aşırı yorgunluk ve herhangi bir nedenle aşırı derecede endişelenme, eklem travması, yaralanma, kemoterapi uygulanması ve diüretik ilaçların alınması olabilir. Ayrıca erkekler gut hastalığına yakalanma açısından kadınlara göre 20 kat daha risk altındadırlar.
İlk gut atakları eklemlerde kalıcı hasara yol açmaz ve eklemleriniz tamamen normal olarak kalır. Ancak bir eklem sürekli bir şekilde gut ataklarına maruz kalırsa ürik asit kristalleri ekleme zarar verir ve kronik artrit gelişebilir. Gut hastalığı şişmanlık, hipertansiyon, hiperlipidemi ve diabet hastalığı ile yakından ilişkilidir. Gut tedavi edilmezse, böbrek taşları oluşabilir.
Tanı için kanda ürik asit miktarı ölçülür, ama yanıltıcı olabilir. En iyi tanı yöntemi bir enjektör yardımıyla eklemlerden çekilen sıvıda ürat kristallerinin olup olmadığı araştırılmasıdır. Daha somut olan eklemlerin röntgenin çekilmesidir.
Gut hastalığının tedavisinde diyet önemli bir yer tutar. Diyetle guta eşlik eden diabet, hipertansiyon ve kardiovasküler hastalıkları önlemesi veya geciktirilmesi sağlanabilir.
Gut Hastalığında diyet tedavisinin ilkeleri:
1. Pürinden zengin besinler kısıtlanır. Örneğin: et, balık, kümes hayvanları gibi pürin içeren besinler akut atak dönemlerinde tüketilmemelidir.
Akut atak dönemleri geçince bu besinler az miktarda (60 g/gün) verilebilir. Süt, peynir, yumurta pürinden sınırlı diyette en iyi protein kaynaklarıdır.
2. Yağ, böbreklerden ürik asit atımını azaltır ve vücutta ürik asit birikimini arttırır. Bu nedenle yağ biraz sınırlandırılmalıdır. Günlük enerjinin yüzde 20- 25’i yağdan sağlanacak bir diyet düzenlenmelidir. Diyette karbonhidrat miktarı biraz arttırılır.
3. Sebze ve meyveler idrarı alkali yaptığı için diyette daha çok kullanılır. İdrar alkali yapılarak, ürat kristallerinin erimeden çökmesi önlenir.
4. Ürat kristallerinin atılması için bol sıvı önerilir.
5. Aşırı miktarda alkollü içecek alınması vücutta ürik asit miktarının artmasına neden olacağı için yasaklanmalıdır. Aşırı alkol tüketilmesi gut hastalığının nedeni değildir; ancak bir atağı tetikleyebilir.
6. Kahve ve çay vücutta pürin oluşumunu etkilemediği için vücutta serbesttir.
7. Gutlu hastaların çoğu şişman kişiler olduğundan zayıflama diyeti önerilmektedir. Ancak hızlı ağırlık kaybı kan ürik asit düzeyini arttıracağı için akut ataklara neden olabilir. Bu nedenle uzun sürede zayıflama önerilir.