Şeker Bayramı ve beslenme

Bu acı ile bayram kutlamanın hiç kimsenin içine sinmeyeceğini bilerek bu yazıyı halk sağlığına katkı koymak amacı ile yazıyorum.
Beslenme yaşam boyu sürdürülecek bir alışkanlıktır. Ancak özel günlerde, davetlerde, bayramlarda beslenme düzeni bozuluyor. Özellikle diyabet, hipertansiyon gibi süreğe hastalığı olan kişilerin ve diyet yapanların böyle günlerde de daha da dikkatli olması gerekir. Pek çok aile için bayramın 1. günü; aile kahvaltıları demektir. Geleneksel Bayram kahvaltılarında; çeşitler ve porsiyonlar oldukça fazladır. Kızartma, kavurma, hamur işleri, tatlıları da içeren kahvaltı sofraları; oruç tutmuş kişiler, çeşitli sağlık sorunu yaşayanlar, sindirim sorunları yaşayanlar ve yaşlı bireyler için sakıncalıdır. Sağlıklı bir bayram geçirmek herkes içi gerekli ve önemlidir. Bunun için; bayramlarda kahvaltı düzeni bozulmamalı. Tam buğday unundan ekmekler, sebzeler, haşlanmış yumurta, peynir çeşitlerinin olduğu bir kahvaltı ile güne başlanmalı. Porsiyonlar küçük tutulmalıdır.
Yağlı, tatlı ve ağır besinlere yer verilmemelidir.
Bayramda en az 1.5-2 litre su tüketin.
Bayram boyunca; çay, kahve, meşrubat tüketiminin artması ile su içmek ikinci plana atılıyor. Oysa, düzenli bir sindirim sistemi ve metabolizma için yapmanız gereken en önemli beslenme kuralı günde 8-10 bardak su içmektir. Özellikle karbonhidrat ve yağ tüketiminin arttığı özel tarihlerde; suyu asla unutmayın.
Şeker Bayramında Beslenme Önerileri
1. Yaşamın her döneminde yeterli ve dengeli beslenme sağlığın korunması için esastır. Bu nedenle, dört besin grubunda bulunan çeşitli besinler en az 3 ana ve 2 ara öğünde yeterli miktarlarda alınmalıdır. Süt grubunda yer alan süt, yoğurt, et grubunda yer alan et, tavuk, yumurta, peynir, kuru baklagiller, sebze ve meyve grubu ve tahıl grubuna giren ekmek, bulgur, makarna, pirinç vb. besinlerin her öğünde yeterli miktarlarda tüketilmesi önerilmektedir.
2. Güne hafif bir kahvaltı ile başlanmalı ve gün boyu öğün atlanmamalıdır.
3. Besinler iyi çiğnenmeli, yavaş yavaş, azar azar ve sık yenilmelidir.
4. Ramazan bayramı boyunca tatlı, çikolata tüketimine dikkat edilmeli, çevrenin ısrarcı tutumlarından ve aşırı yeme eğiliminden mümkün olduğunca uzak kalınmalıdır. Eğer tatlı tüketmek çok isteniyorsa hamurlu, şerbetli tatlılar yerine meyve veya sebzelerden yapılan (kabak, ayva, elma, şeftali tatlısı gibi) tatlılar tercih edilmelidir.
5. Bayram süresince ve bayramdan sonra da sıvı alımı arttırılmalı, günde yaklaşık 1.5- 2 litre su içilmeli, sıvı tüketimini artırmak amacıyla öğünlere ayran, komposto gibi sıvı gıdalar eklenmelidir.
6. Ramazan ayı süresince oruç tutma nedeniyle yaşanan kabızlık gibi bazı sindirim sistemi rahatsızlıklarının önlenmesi açısından mevsiminde bol sebze ve meyve tüketimi önemlidir. Yetişkin bireylerin günde 4 porsiyon sebze ve meyve tüketmeleri önerilir.
7. Şeker, kalp ve yüksek tansiyon hastaları gibi kronik hastaların, sürdürdükleri diyete bayram süresince de özen göstermeleri önemlidir. Ayrıca, 0-12 yaş grubu bebek ve çocukların, büyüme ve gelişime katkısı olmayan, boş kalori kaynağı şeker ve şekerli besinlerden uzak tutulmaları, bu tür besinlerin tüketiminden sonra diş temizliğine özen gösterilmesi gerekmektedir.
8. Özellikle yaşlılar ve tansiyon hastalarının gün boyu kahve ve çay tüketimlerine dikkat etmeleri, bitki çaylarını tercih etmeleri, günde 2 fincandan fazla kahve tüketmekten kaçınmaları önerilmektedir.
9. Ramazan boyunca tüketilen sahur yemekleri ramazan sonrası gece yemek seklinde sürdürülmemelidir.
10. Her gün düzenli yapılan fiziksel aktivite, fiziksel ve zihinsel sağlığı olumlu yönde etkilemekte, oruç tutma nedeniyle azalan metabolizma hızının artmasına olanak sağlamaktadır. Bu nedenle, “yaşam tarzı aktiviteleri” olarak adlandırılan yürüyüş, bahçe işi ile uğraşma, araba yıkama, bisiklete binme, merdiven kullanma vb. gibi aktivitelerle aktif bir yaşama başlamaya karar verilerek düzenli aktivite yaşamın bir parçası haline getirilmelidir.
Bazı İpuçları:
Alkol tüketilecekse; tercihiniz şarap olsun, alkolün yanında mutlaka tükettiğiniz kadar su için. Egzersizi unutmayın. Günde 45 dk yürüyüş beslenme alışkanlıklarında yanlışları dengelemenizi sağlar.
Antioksidan alın. Bunu sebze ve meyve tüketerek sağlayabilirsiniz.
Her öğünde salata bulundurun. Salatalarınıza ekstra yağ ve sos eklemeyin.
10 adet yaprak sarma yerseniz beslenmenizden 2 dilim ekmek azaltın.
1 dilim börek için beslenmenizden 2 dilim ekmek + 1 dilim peynir ve 2 tatlı kaşığı yağı azaltın.
3 dilim baklavanın; 1 öğün kadar kalori içerebileceğini unutmayın.