Kalkınma yardımları ve TİKA

Özellikle dünya güç dengelerinin, toplumsal algı yöntemlerinin ve ekonomik kalkınma yarışlarının güçlüyü daha güçlü, fakiri ise daha fakir yapan uygulamaları insanlık için adeta alarm zillerini çalıyor.

DÜNYANIN YARDIM PERFORMANSI YETERSİZ

Afrikada, Ortadoğuda, Güney ve Orta Asyada Güney Amerikada birçok devlet açlık ve yoksullukla mücadele ederken gelişmiş ülkelerin bu ülkelerde savaş ve afet durumlarında dahi duyarlı davranmamaları ve yeterli yardım sağlamamaları medeni dünyayı tartışmaların merkezine oturtuyor.

İşte uluslararası kalkınma yardımları tamda bu nedenlerle gündeme geliyor. Birleşmiş Milletlerin UNDP birimi bu yardımları kısmen organize ediyor. Ama başarılı olamıyor. Çünkü araştırmalar 100 birim BM yardımının aşırı bürokrasi ve yolsuzluklar nedeniyle ancak 20 biriminin ihtiyaç sahiplerine ulaştığını gösteriyor. Birleşmiş Milletlerin ülkelere GSMHlarının binde 7si kadar asgari kalkınma yardımı yapmaları konusunda bir tavsiye kararı var. Peki, uygulama da bu tavsiyeye kim ne kadar uyuyor. 2013 verileri ile inceleyelim.

Norveç (‰ 10,7), İsveç (‰ 10,2), Türkiye (‰ 4,2), Fransa (‰ 4,1), Almanya (‰ 3,8), Japonya (‰ 2,3), ABD (‰ 1,9), İtalya (‰ 1,6)
Yukarıdaki rakamlar İskandinav ülkeleri dışında özellikle gelişmiş ülkelerin BMin öngördüğü GSMHnin ‰ 7si oranının hayli altında kaldıklarını gösteriyor. Bilgilerimiz resmen ilan edilen 2013 yardım raporları ile sınırlı olmakla birlikte son durumda Türkiyenin resmi kalkınma yardımları konusunda dünya 3. konumunda olduğu ifade edilmektedir.

İNSANİ YARDIMDA DÜNYA BİRİNCİSİYİZ

Savaş, afet ve zorunlu göçler nedeniyle özellikle Suriye krizi sonrası Türkiyenin insani yardım konusunda yaptığı harcamalarla dünya 1. konumuna yükseldiğini de belirtelim. İnsani yardımlarda dahi medeni dünyanın hareketsiz kalması insanlık tarihi bakımından gerçekten tam bir bitişi ifade etmektedir. Bu ülkelerin insani Gelişmişlik Endekslerinde üst sıralarda yer almaları da manidardır.

Ülkemizde TİKA (Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı) üzerinden yürütülen Kalkınma Yardımlarının yanı sıra birçok bakanlık ve kamu kuruluşu tarafından da birçok uluslararası ekonomik kuruluşa (OECD, WHO, FAO, UNESCO, BM, IFAD v.b.) kalkınma yardımları yapılmaktadır.

TİKA projelerini kalkınma işbirliği, işsizlik ve yoksulluğun azaltılması, eğitim seviyesinin yükseltilmesi ve teknik işbirliği konularında yapmaktadır. Bu çerçevede bu güne kadar 120 ülkede 9000 civarında proje gerçekleştirilmiştir. Bu projelerin bir bölümü dünyanın en az gelişmiş ülkelerinde yürütülmüştür. Genel anlamda TİKA kalkınma yatırımlarının yüzde 55i Ortadoğuya, yüzde 24ü Afrikaya, yüzde 15i Güney ve Orta Asyaya ve yüzde 3ü Balkanlarda gerçekleşmiştir. Bu yardımlardan en fazla yararlanan 10 ülke; Suriye, Mısır, Kırgızistan, Somali, Afganistan, Filistin, Pakistan, Kazakistan, Tunus ve Azerbaycan olarak sıralanmaktadır.

Filipinlerde Haiyan Tayfununda, Haitide depremde, Somalide dünyanın yaşadığı en büyük açlık krizinde ve Mayanmardaki insani dram durumlarında TİKAnın ciddi anlamda yaraları sarması Türkiye açısından gurur vericidir. Bu devletlerin gelecek nesilleri bu zor gün dostluğunu unutmayacaklardır.

Ayrıca birçok ülke öğrencilerinin TİKA desteği ile Türkiyede öğrenim görmeleri gelecek için çok önemli bir insani yatırımdır.
Son söz TİKA gibi kurumlar bizim uzun yıllardır içe dönük devlet yapımız nedeniyle yapamadığımız insani ve kalkınma yardımlarını büyük bir başarı ile tüm dünya coğrafyasında başarı ile yapması, Türkiyenin dünya milletleri nezdindeki algısını ve itibarını çok olumlu etkilediği kesindir. Ve bize yakışan da budur.