<div>Dünya Sağlık Örgütü (WHO), hızla yayılan maymun çiçeği virüsü için "Tespit çalışmaları arttıkça vaka sayısının da artmasını bekliyoruz" diyor.</div> <div>Örgüt semptomların 2-4 hafta arası sürdüğünü, ölüm oranının ise yüzde 3-6 arasında olduğunu aktardı. WHO Avrupa Direktörü Hans Kluge de "Yaz mevsimi yaklaşırken büyük buluşmalar, festivaller ve partiler nedeniyle yayılımın hızlanmasından endişe ediyorum" açıklamasını yaptı.</div> <div>WHO internet sitesinden maymun çiçeğine dair en fazla sorulan soruları ve yanıtlarını da paylaştı. Bunların bir kısmı şöyle:</div> <div><b>MAYMUN ÇİÇEĞİ İLE ÇİÇEK VİRÜSÜ NE KADAR BENZER?</b></div> <div>Küresel aşılama faaliyeti sonrasında 1980'de yeryüzünden silinen çiçek virüsü ile maymun çiçeği arasında genetik benzerlik bulunuyor.</div> <div>Bu yüzden çiçek aşısı yapılan kişiler maymun çiçeğine karşı da bir miktar koruma sahibi olabiliyor.</div> <div>Öte yandan virüsün 40 yıldan uzun süre önce yer yüzünden silinmesi ve ardından aşılama faaliyetlerinin durdurulması, genç nüfusu bu virüse daha açık hale getiriyor.</div> <div><b>MAYMUN ÇİÇEĞİ EN ÇOK NEREDE GÖRÜLÜYOR?</b></div> <div>Orta ve Batı Afrika'da sıklıkla rastlanan bu virüsü taşıyan hayvanlar, o bölgelerdeki tropik yağmur ormanlarında yaşıyor.</div> <div>Bu bölgelerden seyahat eden insanlar ve satılan hayvanlar aracılığıyla da diğer bölgelere yayıldığı düşünülüyor.</div> <div><b>MAYMUN ÇİÇEĞİ BELİRTİLERİ NELER?</b></div> <div>Belirtiler arasında ateş, yoğun baş ağrısı, kas ağrıları, sırt ağrısı, yorgunluk, lenf bezi şişkinliği, deride döküntü ve lezyon yer alıyor.</div> <div>Döküntü genellikle ateşten 1-3 gün sonra başlıyor.</div> <div>Lezyonlar düz veya şişkin olabiliyor, işi saydam veya sarımsı bir sıvıyla dolabiliyor ve ardından genellikle çatlayıp, kuruyup düşüyorlar.</div> <div>Vücuttaki lezyon sayısı birkaç adetten binlerceye kadar değişebiliyor.</div> <div>Döküntü genellikle yüz, avuç ve ayaklarda yoğunlaşırken gövdede daha az görülüyor.</div> <div>Ağız, cinsel organlar ve gözlerde de ortaya çıkıyorlar.</div> <div>Bu semptomlar 2-4 hafta sürdükten sonra genellikle kendiliğinden geçiyor.</div> <div>Fakat semptomlar ortaya çıktığında kendiliğinden geçmesini beklemek yerine doktora başvurmak tavsiye ediliyor.</div> <div>Maymun çiçeği geçirenlerle yakın temaslı olanların da sağlık birimlerine<span> haber</span><span> </span>vermesi tavsiye ediliyor.</div> <div><b>MAYMUN ÇİÇEĞİ ÖLDÜRÜCÜ MÜ?</b></div> <div>Çoğu vakada semptomlar kendiliğinden geçse de virüs bazı kişiler için ölümcül yolabiliyor.</div> Yeni doğan bebekler ve bağışıklık sistemi zayıf kişiler için bu virüs daha fazla tehdit oluşturuyor. <div>Ağır vakalarda deri enfeksiyonu, zatürre ve körlüğe kadar ilerleyebilen göz enfeksiyonları görülebiliyor.</div> <div>Vakaların en sık görüldüğü Afrika ülkelerinde ölüm oranı yüzde 3 ile 6 arasında değişiyor.</div> <div>Fakat bu ülkelerdeki virüs tespit sistemlerinin kısıtlı olması nedeniyle hafif vakaların tespit edilmemiş olma ihtimali de yüksek.</div> <div>Bu nedenle gerçek ölüm oranı bundan daha düşük de olabilir.</div> <div><b>MAYMUN ÇİÇEĞİ HAYVANLARDAN İNSANLARA NASIL GEÇİYOR?</b></div> <div><span>Virüsü taşıyan hayvanlar, fiziksel temas ile bunu insanlara bulaştırabiliyor. Bu hayvanlar arasında kemirgenler ve primatlar da yer alıyor.</span></div> <div>Riski azaltmak için vahşi hayvanlarla korumasız temas edilmemesi, özellikle de hasta olan hayvanlardan veya ölü hayvanlardan uzak durulması tavsiye ediliyor.</div> <div><b>MAYMUN ÇİÇEĞİ VİRÜSÜ İNSANDAN İNSANA NASIL GEÇİYOR?</b>Virüsü taşıyan insanlar semptom gösterdikleri dönemde bulaştırıcı oluyor. Bu genellikle virüse maruz kaldıktan sonraki 2-4 haftalık süreçte oluyor.</div> Özellikle döküntü bölgeleri, vücut sıvıları ve yaralar bulaştırıcı olabiliyor. <div>Virüsü taşıyan kişilerin kullandığı kıyafetler, havlular, nevresim takımları ve çatal-bıçaklar da virüsü bulaştırabiliyor.</div> <div>Ağızdaki lezyon ve yaralar da bulaştırıcı olduğu için tükürük yoluyla bulaşma ihtimali de var.</div> <div>Bu yüzden<span> maymun çiçeği virüsü</span><span> </span>taşıyan kişilerle yakın temasta olanlar, özellikle de aynı evde yaşayanlar, seks partnerleri ve sağlık çalışanları daha yüksek risk grubunu oluşturuyor.</div> <div>Virüs hamilelik döneminde plasentadan bebeğe de geçebiliyor.</div> <div>Semptom göstermeyen hastaların bulaştırıcı olup olmadığı ise kesin değil.</div> <div><b>KİMLER DAHA FAZLA RİSK ALTINDA?</b></div> <div>Virüsü taşıyanlarla yakın temasta olanların yanı sıra gençlerin daha fazla risk altında olduğu düşünülüyor.</div> <div>Bunun nedeni ise yaşlıların çiçek aşısı nedeniyle maymun çiçeğine karşı da bir miktar bağışıklık sahibi olması.</div> <div>Bebekler, çocuklar ve bağışıklık sistemi zayıf olan kişiler de risk altındaki diğer gruplar.</div> <div><b>MAYMUN ÇİÇEĞİ VİRÜSÜNDEN NASIL KORUNULUR?</b></div> <div>Korunmanın en etkili yolu, virüsü taşıdığından şüphelenilen kişilerle fiziksel teması azaltmak.</div> <div>Sağlık çalışanları ve virüsü taşıyanlarla birlikte yaşayanların lezyonlarla doğrudan temas etmemesi ve maske takması, virüsü taşıyanların yaralarının üzerine kapatması, kendilerini izole etmesi ve maske takması tavsiye ediliyor.</div> <div>Fiziksel temasın gerekli olduğu anlarda ise tek kullanımlık eldivenlerin giyilmesi bulaşım riskini azaltıyor.</div> <div>Aynı evde yaşayanların yüzeyleri, kıyafetleri ve mutfak eşyalarını düzenli olarak temizlemesi gerekiyor.</div> <div><b>ÇOCUKLAR NEDEN DAHA FAZLA RİSK ALTINDA?</b>Maymun çiçeği virüsü çocuklarda ve yeni doğan bebeklerde daha fazla belirti gösteriyor.</div> <div>Maymun çiçeği olduğundan şüphelenenlerin ne yapması gerekiyor?Virüse maruz kaldığınızı düşünüyorsanız sağlık kuruluşlarına başvurmanız, bu süreçte de kendinizi mümkün olduğunca izole etmeniz gerekiyor.</div> <div>Başvurunun ardından sağlık kuruluşları yaptıkları testler sonucunda pozitif olup olmadığınızı ortaya çıkarabiliyor.</div> <div><b>MAYMUN ÇİÇEĞİNİN AŞISI VAR MI?</b></div> <div>Çiçek aşısına karşı geliştirilen aşılar maymun çiçeğine karşı da kısmen koruma sağlıyor.</div> <div>2019'da onaylanan Imvamune, Imvanex ve Jynneos markalarıyla üretilen MVA-BN adlı bir aşı da maymun çiçeğine karşı etkili, fakat henüz kısıtlı sayıda üretiliyor.</div> <div><b>MAYMUN ÇİÇEĞİNİN TEDAVİSİ VAR MI?</b></div> <div><span>Hastalık belirtileri genellikle kendiliğinden geçiyor. Döküntü ve kaşıntıların mümkünse kendiliğinden kurumasını beklemek, değilse üzerini nemli tutmak da tavsiye ediliyor.</span></div> <div>Göz ve ağızdaki yaralarla temas etmemek de önemli.</div> <div>Çiçek virüsüne karşı geliştirilen antiviral ilaç tecovirimat (TPOXX adıyla da biliniyor) Ocak 2022'de maymun çiçeğine karşı da kullanım onayı aldı.</div> <div><b>HANGİ ÜLKELER DAHA RİSKLİ?</b>1970'ten bu yana maymun çiçeği 11 Afrika ülkesinde görüldü. Bunlar Benin, Kamerun, Orta Afrika Cumhuriyeti, Kongo, Demokratik Kongo, Gabon, Fildişi Sahili, Liberya, Nijerya, Serra Leone ve Güney Sudan.</div> <div>Genellikle bu ülkelerden seyahat eden kişiler nedeniyle virüs başka ülkelerde de görülebiliyor.</div> <div>Salgınlardan biri de bu ülkelerden ithal edilen hayvanlar nedeniyle gerçekleşmişti.</div> <div>Mayıs 2022'de Avrupa, Amerika ve Avustralya'da görülen vakalar ise virüsün tarihindeki sıra dışı bir yayılım oldu. Pek çok vakanın Afrika ülkeleriyle bağlantısı olmadığı fark edildi.</div> <div>Dünya Sağlık Örgütü bu yayılımın nedenlerini araştırmaya ve virüsün gördüğü ülkelere destek vermeye devam ediyor.</div> <div><b>DAHA BÜYÜK BİR SALGIN RİSKİ VAR MI?</b>Maymun çiçeği, bulaşıcılığı yüksek bir virüs olarak görülmüyor. Bunun nedeni ise bulaşması için fiziksel temas gerçekleşmesi gerekmesi.</div> <div>Uzun zamandır bu virüsü yüksek öncelikli virüs kategorisinde değerlendiren Dünya Sağlık Örgütü, virüsün yayılmasını önlemek için virüsün görüldüğü ülkelerle temasa geçti.</div> <div><b>MAYMUN ÇİÇEĞİ CİNSEL YOLLA BULAŞIYOR MU?</b>Maymun çiçeği virüsü fiziksel temasla bulaşıyor ve buna cinsel ilişki de dahil.</div> <div>Virüsün vajinal sıvılar ve meni yoluyla bulaşıp bulaşmadığı henüz bilinmiyor fakat cinsel ilişki sırasındaki deri teması virüsü bulaştırmak için yeterli olabiliyor.</div> <div>Derideki belirtiler cinsel yolla bulaşan frengi ve herpes gibi diğer virüslerin belirtilerini andırabiliyor.</div> <div>Bu da virüsün neden çoğunlukla cinsel sağlık kliniklerine başvuran erkeklerde görüldüğünü açıklayabilir.</div> <div>Fakat risk yalnızca cinsel olarak aktif kişilerle veya erkeklerle ilişkiye giren erkeklerle kısıtlı değil.</div> <div><b>EŞCİNSEL ERKEKLER DAHA YÜKSEK RİSK ALTINDA MI?</b></div> <div>Avrupa ülkelerindeki vakalarda virüsün bulaştığı kişiler arasında erkeklerle ilişkiye giren erkekler tespit edildi. Bu vakalar, cinsel sağlık kliniklerine başvurduklarında teşhis edildi.</div> <div>Bu grupta daha fazla vaka duyulmasının nedeni, bu grubun cinsel sağlık konusunda daha hassas olmasından da kaynaklanıyor olabilir.</div> <div><b>VİRÜSÜN ADI NEDEN MAYMUN ÇİÇEĞİ?</b></div> <div>Virüs ilk olarak 1958'de bilimsel araştırmalarda kullanılan bir maymun kolonisinde tespit edildiği için bu ismi aldı.</div> <div>İnsanlardaki ilk virüs ise 1970'de görüldü.</div>
22°
22°