Yatırımların iktisadi ömrü

Bir ülkede sermaye stokunun hesaplanmasında bazı kriterlere ihtiyaç vardır. Ülkemizde bu alanda yeteri kadar veri olmadığı için sermaye stokunun hesaplanmasında OECD ülkeleri ortalaması gözönüne alınabilir. Ülkemizde gerek kamu gerekse özel sektör önemli yatırımlar yapmıştır. Her yıl bu yatırımların bir kısmı aşınmaktadır. Aşınan sermayenin yerine konması gerekir. Ondan sonra sıra yeni yatırımlara gelecektir. Ülkemizde son yıllarda kişi başına milli gelirin 10 bin dolar civarında yapışkan hale gelmesinin bir nedeni de geçmişte yapılan yatırımların iktisadi ömürleri ile de ilişkilidir. OESD ortalamalarına göre sektör olarak yatırımların ömrü şöyledir:
Tarım 23 yıl, madencilik 23 yıl, imalat sanayi 26 yıl, enerji 31 yıl, ulaştırma 25 yıl, turizm 29 yıl, konut 62 yıl, eğitim 29 yıl, sağlık 29 yıl. (Ülkemizde konut sektüründe yatırımların ömrü 30-40 yıldır.)
Bu koşullarda ülkemizin zaten düşük olan tasaarruf oranının bir taraftan yenileme yatırımlarına diğer yandan normal yatırımlara bölüştürülmesi söz konusudur. Normal yatırımlar söz konusu olduğunda da sermayenin verimliliği sorunu ön plana çıkmaktadır. Örneğin tarım ve sanayi gibi sektör yatırımlarının prodüktivitesi yüksektir. Buna karşılık altyapı yatırımlarının prodüktivitesi ise düşüktür. Bu koşullarda ülkemizin en önemli sorunu bir yandan mevcut sanayiyi korumaya yönelik yenileme yatırımlarının yapılması, diğer yandan da hızlı ekonomik büyümeyi sağlayıcı yatırımların yapılmasıdır. Bu konuda önceliğin prodüktivitesi yüksek ya da sermaye hasıla katsayısı düşük yatırımlar yerine sermaye hasıla katsayısı yüksek yatırımların başlanmış olmasıdır. Gerçi sermaye hasıla katsayısı yüksek olan yatırımlar yabancı sermayeye yap-işlet-devret yoluyla ihale edilmişse de bu yatırımların öncelik kazanması sermaye hasıla katsayısı düşük yatırımların gözardı edilmesine neden olmaktadır. Hal böyle olunca da ülkemizde kişi başına milli gelir düzeyi 10 bin dolar civarında yapışkanlık kazanmış görünmektedir.

EKOHABER