Bursa’nın yeşil ulaşım hamlesi
Bir kenti kent yapan yalnızca binalarının yüksekliği, yollarının genişliği ya da meydanlarının büyüklüğü değildir.
Asıl mesele, o kentte hayatın nasıl aktığıdır.
İnsanların işe, okula, evine nasıl ulaştığı; yolda ne kadar zaman kaybettiği, nasıl bir hava soluduğu ve gün boyunca ne kadar gürültüye maruz kaldığıdır.
Bursa bu açıdan yıllardır ağır bir bedel ödüyor.
Türkiye’nin önemli sanayi ve üretim merkezlerinden biri olmanın ekonomik avantajlarını yaşarken, bunun getirdiği yoğun trafik, araç yükü ve hava kirliliğiyle de mücadele ediyor.
Bu nedenle son günlerde Bursa caddelerinde görmeye başladığımız elektrikli otobüslere yalnızca filoya eklenen yeni araçlar olarak bakmamak gerekiyor.
Bana göre asıl önemli olan, otobüslerin elektrikli olmasından çok, Bursa’nın ulaşımda hangi yöne gitmek istediğidir.
Çünkü mesele birkaç egzoz borusunun ortadan kalkmasından çok daha büyük.
Elektrikli toplu taşıma; daha az gürültü, daha düşük emisyon ve daha yaşanabilir bir kent anlamına geliyor. Sabah işe giden işçiden okuluna yetişmeye çalışan öğrenciye kadar her gün toplu taşımayı kullanan binlerce insan açısından bunun doğrudan bir karşılığı var.
Üstelik Bursa’nın “Yeşil Bursa” kimliğini yıllardır konuşuyoruz.
Peki, giderek artan araç sayısı, trafik yoğunluğu ve hava kirliliği karşısında bu kimliği ne kadar koruyabiliyoruz?
Asıl sorulması gereken soru bu.
Elektrikli otobüsler bu nedenle doğru yönde atılmış önemli bir adım. Ancak burada durursak, kendimizi kandırmış oluruz.
Çünkü ulaşım sorunu, otobüsün motorunu değiştirerek çözülecek kadar basit değil.
Demirtaş gibi nüfusu hızla artan bölgelerde yapılan yeni hat düzenlemeleri ve ulaşım ağının yeniden ele alınması da en az araçların yenilenmesi kadar önemli. Bursa büyüyor. Kentin nüfus hareketleri değişiyor. Dün yeterli olan güzergâhlar bugün yetersiz kalabiliyor.
Dolayısıyla ulaşım planlamasının da kentle birlikte sürekli değişmesi gerekiyor.
Elektrikli araçların yaygınlaşması için güçlü bir şarj ve bakım altyapısı kurulmalı. Yoğun saatlerde hangi hatta kaç aracın çalışacağı tahminlerle değil, yolcu verileriyle belirlenmeli. Otobüs, metro ve diğer raylı sistemler birbirini tamamlamalı.
Bisiklet yolları ve yaya ulaşımı da bu sistemin dışında bırakılmamalı.
Ama hepsinden önemlisi başka bir konu var:
Bursalıyı özel otomobilinden toplu taşımaya nasıl çekeceğiz?
Bence yeşil ulaşımın gerçek sınavı burada başlayacak.
Çünkü vatandaş, toplu taşıma daha hızlı, daha konforlu, daha ekonomik ve daha güvenilir olmadığı sürece otomobilini evde bırakmaz.
Bin elektrikli otobüsünüz olsa bile yollar yine özel araçlarla doluysa, trafik sıkışıklığı devam eder. Egzoz emisyonunu azaltırsınız ama ulaşım sorununu çözemezsiniz.
Bu nedenle Bursa’nın ihtiyacı yalnızca elektrikli otobüs değil; elektrikli otobüsten raylı sisteme, bisikletten yayaya kadar uzanan bütüncül bir ulaşım politikasıdır.
Yıllardır Uludağ’ın eteklerinden ovaya baktığımızda gördüğümüz gri tabakanın bir günde kaybolmasını elbette bekleyemeyiz.
Ama bir yerden başlamak gerekiyor.
Elektrikli otobüsler o başlangıçlardan biri olabilir.
Şimdi önemli olan kaç elektrikli otobüs alındığından çok, bu dönüşümün ne kadar sürdürülebileceğidir.
Çünkü Bursa’nın yeniden “Yeşil Bursa” diye anılması, tabelalara yazılan bir sıfatla değil; havasıyla, ulaşımıyla ve yaşam kalitesiyle mümkün olacak.
Ve belki de yıllar sonra başarıyı, Bursa caddelerinde kaç elektrikli otobüs dolaştığıyla değil, kaç Bursalının otomobilini evde bırakmayı tercih ettiğiyle ölçeceğiz.
