ZAFER ÖZCİVAN / Ekonomist-Yazar

ZAFER ÖZCİVAN / Ekonomist-Yazar

Ekonomist-Yazar Zafer Özcivan, ekonomi ve finans dünyasındaki gelişmeleri yıllara dayanan bilgi ve deneyimiyle...

Dezenflasyon Süreci

Dezenflasyon Süreci

Türkiye ekonomisinin son dönemde en fazla tartışılan başlıklarından biri dezenflasyon süreci. Ekonomi yönetiminin temel hedefi, yüksek enflasyonu kalıcı biçimde aşağı çekerek fiyat istikrarını sağlamak. Ancak enflasyon oranlarında gerileme yaşanması, vatandaşın günlük hayatında aynı ölçüde rahatlama yaratmıyor. Çünkü dezenflasyon ile fiyatların düşmesi birbirinden farklı ekonomik gelişmelerdir. Bu ayrımın doğru anlaşılması, uygulanan ekonomi politikalarının sonuçlarını değerlendirmek açısından büyük önem taşıyor.

Öncelikle dezenflasyon kavramını açıklamak gerekiyor. Dezenflasyon, fiyatların genel seviyesindeki artış hızının yavaşlaması anlamına geliyor. Başka bir ifadeyle ürün ve hizmetlerin fiyatları yükselmeye devam ediyor ancak bu yükseliş önceki dönemlere göre daha düşük bir hızda gerçekleşiyor. Deflasyon ise fiyatların genel seviyesinin gerilemesidir. Dolayısıyla enflasyonun yüzde 60'tan yüzde 30'a düşmesi, fiyatların yarı yarıya ucuzladığı anlamına gelmiyor. Sadece fiyat artış hızının önemli ölçüde yavaşladığını gösteriyor.

Türkiye'de açıklanan son veriler de bu sürecin devam ettiğine işaret ediyor. Ekim 2026 itibarıyla yıllık tüketici enflasyonu yüzde 29,77 seviyesinde gerçekleşirken aylık artış yüzde 2,58 oldu. On iki aylık ortalama enflasyon ise yüzde 31,23 olarak kaydedildi. Bu rakamlar, enflasyonla mücadelede belirli bir mesafe alındığını gösterse de fiyat istikrarına henüz ulaşılmadığını ortaya koyuyor.

Dezenflasyon sürecinin en önemli araçlarından biri para politikasıdır. Merkez Bankasının yüksek faiz politikasıyla kredi talebini ve toplam tüketimi kontrol altında tutması, talep kaynaklı fiyat baskılarını azaltmayı amaçlıyor. Tasarrufların teşvik edilmesi, döviz talebinin sınırlandırılması ve Türk lirasına güvenin artırılması da bu politikanın önemli parçaları arasında bulunuyor.

Ancak yalnızca yüksek faiz uygulayarak enflasyonu kalıcı biçimde düşürmek mümkün değildir. Üretim maliyetlerinin azaltılması, verimliliğin artırılması, rekabetçi piyasaların oluşturulması ve yapısal sorunların çözülmesi gerekiyor. Özellikle enerji, ulaştırma, kira, gıda ve lojistik maliyetlerindeki artışlar, fiyatlar üzerinde önemli baskı oluşturuyor. Bu alanlarda kalıcı iyileşme sağlanmadan dezenflasyonun sürdürülebilirliği tartışmalı kalabilir.

Sürecin toplum üzerindeki etkileri de oldukça farklı hissediliyor. Sabit gelirli çalışanlar, emekliler ve asgari ücretliler açısından enflasyonun düşmesi tek başına yeterli değil. Çünkü geçmiş dönemde yaşanan yüksek fiyat artışları, hane halkının satın alma gücünü ciddi biçimde aşındırdı. Bugün enflasyonun yüzde 30 seviyelerine gerilemesi, daha önce pahalanmış gıda ürünlerinin, kiraların veya temel ihtiyaçların ucuzladığı anlamına gelmiyor. Gelirlerin fiyat artışlarını telafi edemediği durumlarda vatandaşın ekonomik sıkıntısı devam ediyor.

İş dünyası açısından da dezenflasyonun ayrı bir önemi bulunuyor. Yüksek finansman maliyetleri, işletmelerin yatırım ve üretim kararlarını zorlaştırıyor. Özellikle küçük ve orta büyüklükteki işletmeler, işletme sermayesine erişimde güçlük yaşayabiliyor. Bu nedenle enflasyonla mücadele edilirken üretim kapasitesinin korunması, istihdamın desteklenmesi ve ihracatçıların rekabet gücünün zayıflatılmaması gerekiyor.

Önümüzdeki dönemde dezenflasyonun başarısı üç temel koşula bağlı olacaktır: Mali disiplinin korunması, para politikasında öngörülebilirliğin sağlanması ve üretim ekonomisini güçlendiren yapısal reformların hayata geçirilmesi. Kamu harcamalarında etkinlik, vergi sisteminde adalet ve kayıt dışılıkla mücadele de bu süreci desteklemelidir.

Sonuç olarak dezenflasyon, Türkiye ekonomisi için vazgeçilmez bir hedef olmakla birlikte tek başına toplumsal refahın yükseldiği anlamına gelmiyor. Enflasyonun düşmesi kadar gelir dağılımının iyileşmesi, ücretlerin satın alma gücünün korunması ve üretimin desteklenmesi de önem taşıyor. Ekonomi yönetiminin başarısı yalnızca enflasyon rakamlarıyla değil, vatandaşın mutfağındaki, kira bütçesindeki ve günlük harcamalarındaki değişimle ölçülmelidir.

Unutulmamalıdır ki gerçek ekonomik başarı, fiyat artışlarının yavaşlamasının ötesinde, insanların geleceğe güvenle bakabildiği, gelirleriyle ihtiyaçlarını karşılayabildiği ve refahın toplumun bütün kesimlerine yayıldığı bir ekonomik düzen kurabilmektir.

ZAFER ÖZCİVAN

Ekonomist-Yazar

[email protected]

 

SİZİN DÜŞÜNCELERİNİZ